De Rechtbank Noord-Holland heeft op 16 september 2020 uitspraak gedaan over de waardering van percelen grond uit een nalatenschap en over het onderscheid tussen juridische en economische eigendom.

De vorderingen in deze procedure hebben betrekking op de verdeling van de nalatenschap van moeder, bestaande uit de juridische eigendom van de drie percelen grond, en op de verdeling van de gemeenschappelijke economische eigendom van die drie percelen.

Blijkens afzonderlijke notariële akten van 17 juni 2015 hebben A en B ieder hun aandeel in de economische eigendom overgedragen aan gedaagde 1.

Eisers stellen zich op het standpunt dat deze transacties nietig, althans vernietigbaar zijn.

De overdracht is in strijd met de wil van de ouders dat alle kinderen voor een gelijk deel zouden profiteren van de waardestijging.

Bovendien is materieel sprake geweest van een partiële verdeling, hetgeen nietig is op grond van artikel 3:195 BW.

Verdeling van een nalatenschap. Waardering van percelen grond. Onderscheid tussen juridische en economische eigendom. Toedeling.

De rechter oordeelt als volgt.

Om elke onduidelijkheid hierover, ook bij de verdere afhandeling van de nalatenschap, weg te nemen, overweegt de rechtbank als volgt.

De economische eigendom van de drie percelen is een gemeenschappelijk goed als bedoeld in artikel 3:166 BW. Op grond van artikel 3:175, eerste lid BW kan iedere deelgenoot over zijn aandeel in het gemeenschappelijke goed beschikken, tenzij uit de rechtsverhouding tussen de deelgenoten anders voortvloeit.

Van dit laatste is niet gebleken; de akte van 8 september 1993 waarmee vader de economische eigendom aan de zeven kinderen heeft overgedragen, bepaalt daarover niets.

Van een partiële verdeling is geen sprake geweest; de economische eigendom is nog altijd (volledig) onverdeeld.

Artikel 3:190 BW, waarnaar eiser heeft verwezen, is hier niet van toepassing, omdat die bepaling de bijzondere gemeenschap betreft, terwijl in dit geval – ook volgens eiser – sprake is van een eenvoudige gemeenschap.

Dat de ouders een dergelijke overdracht niet zouden hebben gewild, is niet gebleken.

A en B hebben hun aandeel in de economische eigendom dus rechtsgeldig overgedragen aan gedaagde, zodat gedaagde 3/7 aandeel in de economische eigendom heeft.

C, D, en E hebben ieder 1/7 aandeel daarin en de twee eisers ieder 1/14 aandeel.

Overdracht juridische eigendom en toedeling van de percelen

Zoals in het tussenvonnis al is overwogen, zijn partijen het erover eens dat de gezamenlijke juridische eigenaren van de drie percelen om niet moeten meewerken aan de overdracht van de juridische eigendom aan de economisch eigenaren.

De kosten daarvan komen, zo leidt de rechtbank ook af uit het bepaalde in artikel 8, eerste lid van akte economische eigendomsoverdracht van 8 september 1993, voor rekening van de gezamenlijke economische eigenaren.

De rechtbank zal op die manier beslissen, met dien verstande dat uitsluitend C, D, en E en A zullen worden bevolen tot medewerking aan de overdracht van de juridische eigendom van de percelen aan de gezamenlijke economische eigenaren.

Immers, A, D en E en gedaagden zijn ieder, en de twee eisers tezamen reeds zowel economisch als juridisch eigenaar van 1/7 deel van de onverdeelde economische eigendom.

Daarmee komt de juridische en de economische eigendom volledig bij dezelfde personen te liggen.

Vervolgens moeten de drie percelen worden verdeeld.

Beide partijen hebben in de loop van deze procedure verschillende wijzen van verdeling van de percelen aan de orde gesteld.

In de respectieve aktes na deskundigenbericht stelt eiser voor alle percelen toe te delen aan B;

Gedaagde wenst toedeling van alle percelen aan A.

De rechtbank overweegt als volgt.

Bij de beslissing over de toedeling van de percelen komt het aan op een belangenafweging.

Het voorstel van eisers om de gronden aan B toe te delen tegen een bedrag van € 5,75 per m2, een hogere prijs dan die door de deskundige is vastgesteld, levert de andere deelgenoten dan B een hoger geldbedrag op.

B heeft aangegeven in geval van toedeling aan hem het economisch nut van de percelen te willen hebben, bijvoorbeeld door verpachting; hij ziet het als een goede investering. Het creëert de mogelijkheid voor de erfgenamen om op marktconforme wijze de erfenis te gelde te maken en bovendien blijven de percelen op deze manier binnen de familie.

Vaststaat inmiddels dat de derde, die volgens eiser bereid was € 5,75 per m2 te betalen, zich heeft teruggetrokken.

Als belang van gedaagde bij toedeling aan hem heeft hij zijn specifieke binding met de percelen naar voren gebracht.

Het perceel waarop zijn woning staat wordt omringd door perceel 2562; de overige twee percelen grenzen daaraan. Gedaagde stelt zich zijn gehele leven te hebben bekommerd om het beheer van de percelen.

Naast de door partijen genoemde belangen, acht de rechtbank het in het belang van alle partijen én in het algemeen belang dat de al twaalf jaar spelende conflicten tussen partijen in verband met de percelen en de verdeling daarvan worden beëindigd.

Bij toedeling van (een deel van) de percelen aan B wordt dat niet bereikt.

Zo zullen de erfdienstbaarheid over het perceel dat al bij gedaagde in eigendom is en de staat van de percelen naar verwachting tot conflicten blijven leiden.

De vermeerdering van eis van eisers in de akte na deskundigenbericht wijst daar ook op.

Daarom zal de rechtbank de drie percelen toedelen aan gedaagde, tegen een marktconforme prijs.

Met dit laatste wordt voldoende recht gedaan aan de financiële belangen van de gezamenlijke eigenaren.

Over de marktconforme prijs heeft de deskundige reeds geadviseerd.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, of over de waardering van onroerend goed in het erfrecht, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.