Van onze advocaat legitieme. Het Gerechtshof Den Haag heeft enige tijd geleden uitspraak gedaan over de vaststelling van de legitieme, de berekening van de legitimaire massa en over de mogelijkheid van verrekening van vorderingen.

Appellant is krachtens testament verleden op 27 augustus 2008 enige en algehele erfgenaam in de nalatenschap van vader (hierna: erflater) die in 2012 is overleden.

In zijn testament heeft erflater appellant tevens benoemd tot executeur van zijn nalatenschap. Appellant heeft de nalatenschap zuiver aanvaard.

In geschil is wat de waarde is waarover de legitieme portie moet worden berekend, de zogenaamde legitimaire massa.

Nu hieromtrent geen grieven zijn opgeworpen, gaat het hof er met de rechtbank vanuit dat geïntimeerde tijdig een beroep op zijn legitieme heeft gedaan en dat de legitieme portie van geïntimeerde de helft van de legitimaire massa bedraagt.

Legitieme. Omvang van de legitieme. Vorderingen en schulden van erflater op legitimaris. Verrekening mogelijk?

De rechter oordeelt als volgt.

Artikel 4:65 BW bepaalt dat de legitieme portie wordt berekend over de waarde van de goederen van de nalatenschap, welke waarde wordt vermeerderd met de bij deze berekening in aanmerking te nemen giften en verminderd met de schulden, vermeld in artikel 4:7 lid 1 onder a tot en met c en f.

In zijn overige grieven betoogt de erfgenaam dat de rechtbank de legitimaire massa op twee onderdelen onjuist heeft vastgesteld. De rechter zal deze hierna bespreken.

Volgens de erfgenaam had erflater ten tijde van zijn overlijden een vordering van € 126.385,- inclusief rente op de legitimaris, vanwege door erflater ten behoeve van legitimaris gedane betalingen aan derden.

Bij de vaststelling van de legitimaire massa dient met dit bedrag nog rekening te worden gehouden. In zijn memorie van antwoord in incidenteel appel stelt de erfgenaam dat hij persisteert dat het bedrag van € 126.385,- in mindering moet worden gebracht op de legitimaire massa omdat dit bedrag ten behoeve van legitimaris door erflater is betaald.

De legitimaris verweert zich tegen de stellingen van appellant als volgt.

De door erfgenaam gestelde vordering van erflater ziet op schulden van de tot 2006 door partijen gezamenlijk gedreven vennootschap onder firma (hierna: de vof), die daarna door de erfgenaam als eenmanszaak is voortgezet. Bij in kracht van gewijsde gegaan vonnis van 22 juli 2015 heeft de rechtbank Den Haag geoordeeld dat de erfgenaam op basis van de door partijen gemaakte afspraken over de afwikkeling van de vof, gehouden is geïntimeerde te vrijwaren van alle vennootschapsschulden. Erflater had ter zake derhalve geen vordering op legitimaris;

De erfgenaam heeft geen belang bij zijn grief omdat indien de legitimaire massa wordt verhoogd met voormeld bedrag van de vordering, de legitimaire aanspraak van de legitimaris ook hoger wordt.

De legitimaris stelt zich in appel op het standpunt dat de door de rechtbank berekende legitimaire massa van € 655.187,66 nog moet worden verhoogd met het bedrag van € 126.385,-.

Dit omdat erflater door het betalen van die vennootschapsschulden een vordering heeft gekregen op de vof dan wel de vennoten, voor welke vordering erfgenaam legitimaris diende te vrijwaren op grond van laatstgenoemd vonnis van de rechtbank Den Haag van 22 juli 2015. De legitimaris berekent zijn legitieme portie aldus op € 390.786,33.

De rechter begrijpt uit de memorie van grieven in samenhang bezien met de memorie van antwoord in incidenteel appel dat de grief van de erfgenaam zich beperkt tot de door hem gestelde vordering van erflater op legitimaris van € 126.385,-. Blijkens de memorie van antwoord heeft ook de legitimaris die grief als zodanig heeft opgevat.

De rechter stelt vast dat in hoger beroep tussen partijen overeenstemming bestaat dat ten tijde van zijn overlijden tot het vermogen van erflater behoorde een vordering van € 126.385,- vanwege door erflater ten behoeve van legitimaris betaalde schulden.

Volgens erfgenaam betreft dit een vordering op de legitimaris, volgens de legitimaris een vordering op de vennootschap dan wel de vennoten, waarvoor appellant hem op grond van het vonnis van 22 juli 2015 dient te vrijwaren.

De rechter is van oordeel dat voormelde geldvordering van erflater deel uitmaakt van de goederen van de nalatenschap als bedoeld in artikel 4:65 BW en derhalve alsnog bij de waarde van die goederen van de nalatenschap moet worden opgeteld.

De rechter overweegt voorts dat het procesdossier onvoldoende relevante gegevens bevat om te kunnen vaststellen of de vordering betrekking heeft op schulden van geïntimeerde verband houdende met de vof of op andere schulden van legitimaris en wie deze schulden moet dragen.

Daar komt bij dat partijen hieromtrent wisselende stellingen innemen.

De legitimaris heeft in eerste aanleg nog betwist dat erflater schulden van de vof voor zijn rekening zou hebben genomen. Dit terwijl de erfgenaam in zijn toelichting op grief melding maakt van een bedrag van ruim € 100.000,- dat erflater ten behoeve van de toenmalige vof en de belastingschuld van beide vennoten zou hebben betaald.

De rechter begrijpt uit de stellingname van de erfgenaam in zijn memorie van antwoord in incidenteel appel dat hij een beroep op verrekening doet, in die zin dat de door hem gestelde schuld van legitimaris aan erflater ad € 126.385,- op de legitieme portie van legitimaris in mindering moet worden gebracht.

Dat erflater een vordering op de legitimaris had, staat echter blijkens het door partijen gevoerde debat in het geheel niet vast voor het hof, zodat voor het toepassen van verrekening geen plaats is.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat legitieme over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, of over de vaststelling en de berekening van de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat legitieme op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de berekening van de legitieme, bezoek dan onze website over de legitieme. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.