Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft enige tijd geleden uitspraak gedaan over het vaststellen van het loon van een executeur in afwijking van de regeling in het testament op grond van de redelijkheid en billijkheid.

In dit testament heeft erflater verder, zover hier van belang, het volgende bepaald.

Ik benoem mijn zoon de heer [verzoeker] tot executeur, hierna te noemen: “de executeur”. Voor deze benoeming zijn de volgende bepalingen van toepassing:

  1. De executeur heeft de bevoegdheid bij notariële akte een of meer executeurs aan zich toe te voegen of in zijn plaats te stellen.
  2. Indien een executeur komt te ontbreken, kan de kantonrechter op verzoek van een belanghebbende een vervanger benoemen.
  3. De executeur heeft tot taak de goederen van de nalatenschap te beheren en de schulden van de nalatenschap te voldoen die tijdens zijn beheer uit die goederen moeten worden voldaan, zoals het afgeven van legaten, het nakomen of uitvoeren van overeenkomsten en de voldoening van de kosten van mijn begrafenis of crematie, van eventuele taxatie- en boedelkosten en van de successierechten die ten laste komen van erfgenamen of legatarissen. In verband met de betaling van de schulden is de executeur bevoegd de door hem beheerde goederen van mijn nalatenschap te gelde te maken.
  4. De executeur is bevoegd een boedelnotaris aan te wijzen.
  5. De executeur moet binnen drie maanden na mijn overlijden een boedelbeschrijving, met inbegrip van een voorlopige staat van schulden van de nalatenschap, opmaken en de hem bekende schuldeisers oproepen om hun vorderingen bij hem of bij de boedelnotaris in te dienen. Aan de erfgenamen wordt een afschrift van de boedelbeschrijving ter beschikking gesteld.
  6. De executeur vertegenwoordigt bij de vervulling van zijn taak mijn erfgenamen in en buiten rechte. De executeur kan een legaat aan zichzelf afgeven en zelf als wederpartij optreden bij de uitvoering of nakoming van een overeenkomst.
  7. Gedurende de executele kunnen de erfgenamen niet zonder medewerking van de executeur beschikken over (een aandeel in) de goederen van de nalatenschap. Deze medewerking kan worden vervangen door de machtiging van de kantonrechter. Andere handelingen dan de beheershandelingen kan de executeur alleen samen met de erfgenamen.
  8. De executeur moet aan een erfgenaam alle gewenste inlichtingen geven over de uitoefening van zijn taak.
  9. De executeur is verplicht jaarlijks en bij het einde van zijn beheer rekening en verantwoording af te leggen aan mijn erfgenamen. Hij geeft jaarlijks aan de erfgenamen een overzicht van de voor de belastingheffing van belang zijnde inkomsten en kosten.
  10. De executeur heeft geen recht op loon. De door hem gemaakte onkosten worden direct uit de nalatenschap aan hem voldaan.
  11. Ik leg op de executeur de last mijn begrafenis of crematie te regelen.
  12. De taak en het beheer van de executeur eindigen:
  13. wanneer hij zijn werkzaamheden heeft voltooid;
  14. door zijn dood, het ten aanzien van hem van toepassing verklaren van de schuldsaneringsregeling, zijn faillietverklaring, zijn onder curatelestelling of door de onder bewindstelling van een of meer van zijn goederen als bedoeld in titel 19 boek 1 Burgerlijk Wetboek;
  15. door ontslag dat de kantonrechter hem met ingang van een bepaalde dag verleent.

Executele. Loon van de executeur in afwijking van de regeling in het testament. Redelijkheid en billijkheid.

De rechter oordeelt als volgt.

Erflater heeft bepaald dat de executeur voor zijn werkzaamheden geen recht heeft op loon.

De rechter kan op grond van onvoorziene omstandigheden, ook ambtshalve, de beloning anders regelen dan bij de uiterste wil of de wet is aangegeven (artikel 4:144 lid 3 Burgerlijk Wetboek (BW) in samenhang met artikel 4:159 lid 3 BW).

De wetgever beoogt hiermee aan te sluiten bij het begrip onvoorziene omstandigheden in artikel 6:258 BW.

Van belang is van welke omstandigheden erflater bij het instellen van de executele is uitgegaan en of hij, al dan niet stilzwijgend, met het optreden van onvoorziene omstandigheden rekening heeft gehouden (Parl. Gesch. Boek 4 Invoeringswet, p. 2098).

In dit geval is naar het oordeel van het hof sprake van onvoorziene omstandigheden in de zin van artikel 6:258 BW.

Verzoeker is ontslagen als executeur, terwijl anders dan waarvan erflater bij het instellen van de executele kennelijk is uitgegaan de verhouding tussen de erfgenamen zodanig is verstoord dat benoeming van een onafhankelijke en professionele executeur noodzakelijk is om te komen tot vereffening van de nalatenschap.

Het is in die omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar ook voor een onafhankelijke en professionele executeur toepassing te geven aan de testamentaire bepaling dat de executeur voor zijn werkzaamheden geen recht heeft op loon.

Dat zou immers de vereffening van de nalatenschap onredelijk bemoeilijken.

Het hof zal in afwijking van de regeling in het testament bepalen dat de executeur recht heeft op loon en zijn werkzaamheden zal verrichten tegen het door zijn kantoor gebruikelijk gehanteerde uurtarief.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat executeur over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, of over het loon van de executeur, belt u dan gerust onze advocaat executeur op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de taken en bevoegdheden van de executeur, bezoek dan onze website over de executeur. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.