De Advocaat-Generaal bij het parket van de Hoge Raad heeft onlangs de Cautio Socini besproken en toegelicht.
Deze zaak draait om een bepaling in het testament van erflater dat een erfgenaam die weigert mee te werken aan de in die bepaling omschreven scheiding en deling van zijn nalatenschap als erfgenaam wordt uitgesloten.
Erfrecht. Voorwaarde in testament. Sanctie op niet meewerken aan een bepaling in het testament. Cautio Socini. Legitieme. Beperking in de uitoefening van erfrechtelijke bevoegdheden?
De A-G overweegt als volgt.
Onder vigeur van het destijds (1980) nog geldende erfrecht werd een cautio Socini wel opgenomen wanneer de erflater aan een legitimaris meer dan zijn wettelijk erfdeel (zijn legitieme portie) naliet, echter bezwaard met een last of voorwaarde die op de gehele making rustte.
Deed de legitimaris een beroep op zijn legitieme, dan ontving hij in elk geval als erfgenaam zijn legitieme portie onbezwaard en ontving hij de rest van de making – ingeval geen ‘sanctie’ aan het inroepen van de legitieme was verbonden – eveneens als erfgenaam, zij het met de door de erflater gemaakte voorwaarde of last.
Met de als cautio Socini aangeduide clausule bewerkstelligde de erflater dat de erfgenaam die ervoor koos zijn legitieme in te roepen, werd onthouden hetgeen uitging boven zijn legitieme portie (Zie conclusie PHR:2015:1922).
Het gaat hierbij om de ‘klassieke’ cautio Socini12, die ook wel wordt aangeduid als een strafbepaling die ertoe strekt de legitimaris zich van een beroep op zijn legitieme te doen onthouden.
De term ‘cautio Socini’ wordt echter ook wel in meer algemene zin gebruikt voor clausules die ertoe strekken dat erfgenamen/legitimarissen berusten in c.q. meewerken aan de uitvoering van het testament op straffe van ‘in de legitieme stelling’ of onterving.
Zo ging het in het geval dat leidde tot het arrest van uw Raad van 20 november 2015 om de bepaling in een testament (verleden in 1997) dat het erfdeel van een erfgenaam die zich tegen enige bepaling van het testament of tegen de uitvoering daarvan verzet, beperkt wordt tot het wettelijk erfdeel (legitieme portie).
Dergelijke clausules waren onder het destijds geldende erfrecht – evenals onder het thans geldende erfrecht – geldig, maar konden (kunnen) niet leiden tot belemmering in de vrijheid tot het uitoefenen van erfrechtelijke bevoegdheden (zoals het indienen van een verzoek tot ontslag van een executeur of beneficiaire aanvaarding) (Zie HR 20 november 2015, HR:2015:3329, NJ 2016/168)
Wilt u de gehele conclusie bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.