De Rechtbank Zeeland-West-Brabant heeft onlangs uitspraak gedaan over een verzoek tot vervallenverklaring van een erfdeel wegens een gestelde tekortkoming in de uitvoering van de testamentaire last.
In 2021 is overleden de erflater.
Partijen zijn de kinderen van erflater.
Verzoekers verzoeken de rechten die gedaagde uit hoofde van zijn erfgenaamschap in de nalatenschap van erflater heeft op grond van artikel 4:131 BW vervallen te verklaren, althans om het erfdeel van gedaagde in de nalatenschap van erflater vervallen te verklaren.
Aan het verzoek hebben verzoekers (samengevat) ten grondslag gelegd dat gedaagde is tekort geschoten in het nakomen van de aan hem opgelegde last.
Gedaagde heeft via zijn advocaat kenbaar gemaakt dat hij aanspraak maakt op het woonhuis en de testamentaire last dus niet te zullen naleven.
De tekortkoming van gedaagde is ernstig genoeg om de vervallenverklaring te rechtvaardigen.
Erfrecht. Testament. Last. Recht op overname van woning. Verzoek vervallenverklaring van erfdeel. Is de erfgenaam tekortgeschoten in de uitvoering van de testamentaire last?
De rechter oordeelt als volgt.
Erflater heeft in zijn testament een last verbonden aan de erfstelling van gedaagde.
Een testamentaire last is een uiterste wilsbeschikking waarin de erflater aan de gezamenlijke erfgenamen of aan een of meer bepaalde erfgenamen of legatarissen een verplichting oplegt die niet bestaat in de uitvoering van een legaat (artikel 4:130 lid 1 BW).
Een erfgenaam op wie een last rust, verkrijgt zijn recht onder de ontbindende voorwaarde dat dit recht niet wegens niet uitvoering van de last wordt vervallen verklaard door de rechter (artikel 4:131 lid 1 BW).
Een zodanige vervallenverklaring kan worden uitgesproken op verzoek van elke onmiddellijk bij de vervallenverklaring betrokken belanghebbende (artikel 4:131 lid 2 BW).
Verzoekers zijn erfgenamen in de nalatenschap van erflater en daarmee belanghebbenden in de zin van artikel 4:131 lid 2 BW.
Zij zijn dan ook ontvankelijk in hun verzoek.
De rechtbank moet beoordelen of gedaagde tekort is geschoten in de uitvoering van de aan zijn erfstelling verbonden last en wanneer dat het geval is, of die tekortkoming ernstig genoeg is om een vervallenverklaring van het erfdeel van gedaagde te rechtvaardigen.
Voor zover gedaagde heeft betoogd dat de last in strijd is met zijn recht om het woonhuis over te nemen op grond van de vennootschapsovereenkomst, volgt de rechtbank hem hierin niet.
Uit het testament volgt juist dat erflater het op grond van de vennootschapsovereenkomst aan gedaagde toekomende recht in acht heeft genomen.
Kennelijk heeft erflater echter de wens gehad dat verzoeker 1 het woonhuis zou verkrijgen.
Het stond erflater vrij om aan de erfstelling van gedaagde de last te verbinden dat hij het – op grond van de vennootschapsovereenkomst overgenomen – woonhuis aan verzoeker 1 moet verkopen en leveren.
Er is dan ook geen sprake van conflicterende rechten.
Gedaagde heeft verder aangevoerd dat hij nog niet is tekortgeschoten in de nakoming van de last omdat de last bepaalt dat eerst uitvoering moet worden gegeven aan het overnamerecht voordat de last kan worden uitgevoerd.
Verzoekers zien dit anders.
Volgens hen heeft erflater met het opleggen van de last de facto van gedaagde gevraagd om af te zien van zijn contractuele recht op overname van de woning en te accepteren dat de woning (uiteindelijk) niet in zijn vermogen vloeit.
De rechtbank volgt hen hierin niet.
De last behelst de verplichting tot verkoop én levering en daaraan kan gedaagde op dit moment nog niet voldoen.
Hij kan het woonhuis immers pas leveren als dat zijn juridische eigendom is geworden.
Daarvoor is vereist dat het woonhuis eerst door de vof aan hem wordt geleverd.
Anders dan verzoekers betogen, kan de levering niet reeds op grond van de vennootschapsovereenkomst hebben plaatsgevonden.
Voor de levering is immers een notariële leveringsakte en inschrijving in de daarvoor bestemde registers van het kadaster vereist.
Voor zover verzoekers hebben aangevoerd dat gedaagde op grond van de vennootschapsovereenkomst de levering kon afdwingen en dat zijn tekortkoming erin is gelegen dat hij dat niet heeft gedaan, overweegt de rechtbank het volgende.
Uit de stellingen van partijen en de stukken die in het geding zijn gebracht, blijkt dat partijen geen overeenstemming hebben kunnen bereiken over de waarde van het bedrijf.
Dit kan naar het oordeel van de rechtbank niet los worden gezien van de huidige discussie over de woning.
Het economisch belang van die woning is immers ook ingebracht in de vennootschap.
Deze samenhang blijkt ook uit de e-mails van de notaris waaruit volgt dat hij geen taxateur kan vinden die de opdracht wil aannemen om de agrarische waarde vast te stellen.
Dat de overname van de vof – en de daarmee samenhangende levering van de woning aan gedaagde – nog niet is afgerond, valt dus ook niet (volledig) aan gedaagde toe te rekenen.
Het is dan ook niet gebleken dat gedaagde de overname bewust frustreert en daarmee tekortschiet in zijn verplichtingen in het kader van de bedrijfsovername.
Op grond van het voorgaande komt de rechtbank tot het oordeel dat gedaagde op dit moment nog niet is tekortgeschoten in de uitvoering van de aan zijn erfstelling verbonden last.
Partijen zullen eerst tot afwikkeling van de bedrijfsoverdracht moeten overgaan voordat de woning aan verzoeker 1 kan worden verkocht en geleverd.
Pas indien gedaagde dan alsnog niet overgaat tot uitvoering van de last, kan het vervallen verklaren van zijn erfdeel aan de orde zijn.
Het verzoek zal dan ook worden afgewezen.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.