Van onze advocaat erfrecht. Het Gerechtshof Amsterdam heeft op 9 januari 2018 uitspraak gedaan over de vraag of de notaris een testament heeft opgesteld en gepasseerd zonder te beschikken over een opdracht van de erflaatster.
Kort gezegd gaat het in deze zaak om het volgende.
Op 5 januari 2011 heeft erflaatster tezamen met haar echtgenoot, ten overstaan van de notaris, testamenten opgemaakt.
Op 28 augustus 2011 is de echtgenoot van klaagster overleden.
Erflaatster heeft op 22 april 2014 aan de zoon een algemene volmacht verleend. De notaris heeft deze volmacht opgesteld en gepasseerd. Hierin staat onder meer vermeld:
Deze volmacht is een algemene volmacht in de zin van artikel 3:62 lid 1 Burgerlijk Wetboek en strekt zich uit tot vertegenwoordiging in alle handelingen op het gebied van het personenrecht, het verbintenissenrecht, het familierecht, het zakenrecht, het fiscaal recht, het procesrecht en elk ander rechtsgebied.
Deze volmacht eindigt uitdrukkelijk niet als de volmachtgever vanwege een slechte lichamelijke of geestelijke gezondheid niet langer in staat is zijn wil te bepalen. Deze volmacht is gemaakt met het doel ook in deze situaties de gevolmachtigde in staat te stellen de belangen van de volmachtgever te behartigen.
Eveneens op 22 april 2014 heeft erflaatster ten overstaan van de notaris (en in aanwezigheid van twee getuigen) een nieuw testament opgemaakt.
Erflaatster verwijt de notaris dat hij in 2014 voor haar een testament heeft opgesteld en gepasseerd zonder te beschikken over een opdracht van de erflaatster daartoe. Tot het geven van een dergelijke opdracht was zij toen niet (meer) in staat.
De notaris heeft met betrekking tot voormelde klacht het volgende aangevoerd.
In 2014 werd hij benaderd door de zoon met het verzoek een algemene volmacht op te stellen voor erflaatster. Bij gelegenheid van de bespreking over deze volmacht (thuis bij erflaatster en in aanwezigheid van de zoon en een van de dochters) kwam de notaris tot de conclusie dat hij, gelet op hetgeen besproken werd, erflaatster in een aansluitend gesprek onder vier ogen attent diende te maken op de implicaties van het eerder door haar opgemaakte testament in 2011. In dit aansluitende gesprek heeft erflaatster de notaris duidelijk gemaakt dat zij dat testament wenste te wijzigen.
De notaris heeft vervolgens (net als in 2010/2011) met de huisarts van erflaatster contact gehad. Blijkens een memo van de notaris van 18 februari 2014 heeft de huisarts aan de notaris verklaard dat klaagster ‘de dingen heel goed begrijpt’. In een schriftelijke verklaring van de huisarts van 9 april 2014 is dit bevestigd.
De huisarts heeft daarin over erflaatster het volgende opgemerkt: “Bovengenoemde patient(e) werd door mij gezien op 4-4-14 ter beoordeling cognitieve functie. Zij is bekend met een doorgemaakt CVA en expressieve afasie. Teste is compos mentis, en kan vragen goed beantwoorden door ja en nee te knikken. Er is geen sprake van verwardheid of beperking tav beoordeling”.
Op 22 april 2014 heeft de notaris (in aanwezigheid van twee getuigen) het nieuwe testament van klaagster gepasseerd.
Heeft de notaris een testament opgesteld en gepasseerd zonder te beschikken over een opdracht van erflaatster? Erflaatster wilsonbekwaam? Zorgvuldigheid notaris. Volmacht?
De rechter oordeelt als volgt.
Namens erflaatster is in hoger beroep betoogd dat de rechter de klacht ten onrechte buiten beoordeling heeft gelaten. Erflaatster heeft de notaris in 2014 een algemene volmacht laten opstellen en passeren. Deze volmacht is aan de zoon verleend en strekt zich uit tot handelingen op elk rechtsgebied. Dit betekent dat de zoon bevoegd was tot het (namens erflaatster) instellen van de onderhavige klacht tegen de notaris. Afgezien daarvan: erflaatster wilde ook zelf dat deze klacht werd ingediend. Erflaatster dient derhalve te worden ontvangen in haar klacht.
Vast staat dat tussen partijen de geldigheid van de algemene volmacht van 22 april 2014 niet in geschil is. Op basis van deze volmacht is de zoon bevoegd tot het verrichten van handelingen op elk rechtsgebied. De rechter acht de volmacht toereikend voor het voeren van de onderhavige klachtprocedure, zodat erflaatster, anders dan de rechter heeft geoordeeld, in haar klacht kan worden ontvangen.
Voor zover de gemachtigde van erflaatster op de zitting in hoger beroep de klacht van erflaatster heeft willen uitbreiden, heeft te gelden dat op grond van het bepaalde in artikel 107, lid 4 van de Wet op het notarisambt de rechter een aan hem voorgelegde zaak opnieuw in volle omvang behandelt hetgeen meebrengt dat alleen in beschouwing worden genomen de klachten die ook in de procedure in eerste aanleg aan de orde zijn geweest.
Erflaatster stelt dat de notaris tuchtrechtelijk verwijtbaar heeft gehandeld omdat hij haar testament uit 2011 heeft gewijzigd terwijl zij hem daartoe in het geheel geen opdracht had gegeven (zij was daartoe niet meer in staat).
De notaris heeft aan de rechter uitgebreid verslag gedaan van de gang van zaken rondom het opstellen en passeren van het testament in 2014 en de stelling van erflaatster gemotiveerd betwist. Erflaatster heeft haar verwijt in het licht van die betwisting niet, althans onvoldoende concreet onderbouwd. De klacht van erflaatster is dan ook ongegrond.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag over het erfrecht, over het opmaken van een testament, het wijzigen of herroepen van een testament, over de uitleg van een testament of over een volmacht in het erfrecht, belt u dan gerust onze advocaat erfrecht op 020-3980150.