Het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch heeft op 19 oktober 2021 uitspraak gedaan over de vernietiging van een testament op grond van een wilsgebrek.
Volgens appellante is het altijd de bedoeling van erflater geweest om zijn kinderen tot erfgenamen te benoemen en tegelijkertijd te zorgen voor zijn echtgenote.
Daarvan is alleen afgeweken bij het testament van 14 oktober 2015 dat op instigatie en onder regie van de kinderen tot stand is gekomen.
Volgens appellante dient er bij de bepaling van de wil van erflater in beginsel van uitgegaan te worden dat deze overeenstemt met de inhoud van het testament, gelet op de dwingende bewijskracht van een authentieke akte.
Het was de bedoeling van erflater dat appellante in de echtelijke woning zou kunnen blijven wonen, dat zij bij verkoop ervan in ieder geval haar eigen inbreng van € 300.000,- terug zou krijgen en dat de maandelijkse uitkering van € 1.000,- tot haar overlijden zou voortduren en zou overerven op haar twee dochters.
De omstandigheden die de rechtbank vermeldt, zien volgens appellante niet op de wil van de erflater.
Het criterium dat de rechtbank hanteert, vindt volgens appellante geen steun in het recht.
Geïntimeerden hebben de grief bestreden.
Volgens hen is het testament van 26 oktober 2015 door appellante aan erflater opgedrongen en wilde erflater geen ander testament maken dan hij op 14 oktober 2015 had gedaan en was hij onbekwaam om dat te doen.
Bij het gesprek met de notaris op 9 oktober 2015 voor het testament van 14 oktober 2015 was erflater helder van geest, zoals volgens geïntimeerden blijkt uit de geluidsopname van dat gesprek.
Een compilatie is bij dagvaarding in eerste aanleg overgelegd, een transcriptie van het gesprek is bij memorie van antwoord overgelegd; de geluidsopname is zowel in eerste aanleg als in hoger beroep ter griffie gedeponeerd.
Daaruit blijkt volgens geïntimeerden ook dat erflater niet te spreken was over de (levens)testamenten die eerder in 2014 waren opgesteld.
Bij het gesprek met kandidaat-notaris op 26 oktober 2015 in het verzorgingshuis was erflater volgens geïntimeerden lang niet zo helder als op 9 oktober 2015.
Uit de geluidsopname van dat gesprek, waarvan een volledige transcriptie bij dagvaarding in eerste aanleg is overgelegd, blijkt dat erflater niet consistent was en dat het testament van die datum niet overeenstemt met wat erflater wilde, aldus geïntimeerden.
Erfrecht. Vernietiging van een testament op grond van een wilsgebrek? Stemt de wil van erflater overeen met de inhoud van het testament? Bewijslevering. Stelplicht en bewijslast. Bewijsopdracht en tegenbewijs.
De rechter oordeelt als volgt.
De omstandigheden die de rechtbank heeft opgesomd over de gang van zaken bij de opstelling van het testament van 26 oktober 2015 geven aanleiding voor gerede twijfel aan de overeenstemming tussen de inhoud daarvan en de wil van de erflater op dat moment.
Die twijfel wordt niet weggenomen door de transcriptie van de bespreking met de notaris op die dag, maar wordt er veeleer door bevestigd.
Daar staat tegenover dat het testament in zijn uiteindelijke vorm door erflater is ondertekend en dat uit de stellingen van geïntimeerden niet kan worden afgeleid dat erflater daartoe op die datum op zich niet bekwaam was.
Het gaat erom of het testament in die vorm de wil van de erflater weergaf.
Dat is in dit geval niet een kwestie van uitleg: de inhoud van het testament is op zich duidelijk genoeg zodat uitleg als bedoeld in artikel 4:46 lid 1 BW niet aan de orde komt.
Het hof leidt uit de omstandigheid dat de erflater zo kort tevoren een testament met een duidelijk andere strekking heeft doen opstellen, uit de omstandigheid dat nergens uit blijkt dat hij de wens te kennen heeft gegeven om tot een andere uiterste wilsbeschikking te komen of dat hij daarvoor zelf enig concreet voorstel heeft gedaan en uit de weinig consistente bijdragen van hem aan de bespreking op 26 oktober 2015 af dat het testament van die datum min of meer buiten hem om tot stand is gekomen en dat het niet zijn uiterste wil weergeeft.
Naar het oordeel van het hof hebben geïntimeerden op dit punt voldaan aan hun stelplicht en – voorshands – aan de op hen rustende bewijslast, zodat het aan appellante is tegenbewijs te leveren.
Zij heeft in algemene termen bewijs aangeboden, hetgeen een aanbod tot het leveren van tegenbewijs impliceert.
Het hof zal appellante toelaten tot tegenbewijs tegen de voorshands bewezen geachte stelling van geïntimeerden dat de inhoud van het testament van erflater van 26 oktober 2015 niet overeenstemt met de (uiterste) wil van erflater.
Wanneer appellante erin slaagt dit tegenbewijs te leveren, slaagt haar vierde grief en dienen op grond van de devolutieve werking van het hoger beroep de overige grondslagen voor de vorderingen van geïntimeerden met betrekking tot het testament van 26 oktober 2015 aan de orde te komen.
Het hof loopt daar nu niet op vooruit.
Wanneer appellante er niet in slaagt het tegenbewijs te leveren, wordt de grief verworpen en blijft de desbetreffende verklaring voor recht in stand.
Voor dat geval heeft appellante in hoger beroep bij voorwaardelijke vermeerdering van eis een verklaring voor recht gevorderd dat het eerdere testament van erflater van 14 oktober 2015 geen rechtsgevolgen heeft.
Deze vordering heeft appellante evenwel niet met voldoende feitelijke gegevens onderbouwd, zodat zij wat dat betreft niet aan haar stelplicht heeft voldaan en die vordering, wanneer deze aan de orde zou komen, niet voor toewijzing in aanmerking zou komen.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.