De Rechtbank Noord-Holland heeft op 19 oktober 2022 uitspraak gedaan over de vraag of een schenking door misbruik van omstandigheden was verkregen.
Eiser was sinds omstreeks 1998 de levensgezel van A.
Eiser vordert nakoming van een schenkingsovereenkomst die hij heeft gesloten met zijn levensgezel, kort voordat zij kwam te overlijden.
Gedaagden vorderen dat de rechtbank de schenking vernietigt omdat volgens gedaagden sprake is geweest van misbruik van omstandigheden in de zin van artikel 3:44 lid 4 BW.
Erfrecht. Schenking. Vernietiging van een schenking op grond van misbruik van omstandigheden. Abnormale geestestoestand. Ziekte. Medicatie. Stelplicht en bewijslast.
De rechter oordeelt als volgt.
Gedaagden vorderen dat de rechtbank de schenking vernietigt omdat volgens gedaagden sprake is geweest van misbruik van omstandigheden in de zin van artikel 3:44 lid 4 BW.
Ter onderbouwing van deze vordering hebben gedaagden aangevoerd dat A door een abnormale geestestoestand werd bewogen tot het sluiten van de schenkingsovereenkomst, omdat zij:
-ernstig ziek was, zich in haar laatste levensfase bevond en veel moest regelen;
-niet gesteund werd door eiser, maar door eiser juist onder druk werd gezet om tot schenking van het horloge over te gaan;
-medicatie gebruikte voor pijnbestrijding en aangaf erg moe te zijn, waardoor zij zaken niet altijd meer kon overzien.
Naar het oordeel van de rechtbank kunnen deze omstandigheden, afzonderlijk en ook in onderlinge samenhang bezien, niet leiden tot de conclusie dat sprake is geweest van misbruik van omstandigheden, gelet op het navolgende.
Uit de overgelegde correspondentie blijkt dat A, ook in haar laatste levensfase en ondanks haar ernstige ziekte, goed in staat was haar wil te bepalen en te uiten.
Weliswaar is duidelijk dat eiser bij A heeft aangedrongen op de schenking van het horloge, maar dat eiser bij het sluiten van de schenkingsovereenkomst (dus op 1 en 3 oktober 2020) ontoelaatbare druk heeft uitgeoefend op A, en dat A dáárdoor is bewogen tot het sluiten van de schenkingsovereenkomst, is onvoldoende concreet gesteld.
Dit standpunt van gedaagde is kennelijk met name gebaseerd op de inhoud van de gesprekken tussen eiser en A op 4 en 5 oktober 2020 (telefonisch), en tussen 7 en 12 oktober 2020 (in het ziekenhuis).
De inhoud van die gesprekken is echter niet relevant voor de vraag of door eiser ontoelaatbare druk is uitgeoefend, omdat de schenkingsovereenkomst op dat moment al tot stand was gekomen.
Die gesprekken gingen enkel nog over de uitvoering van die schenkingsovereenkomst.
Wel is duidelijk dat A ook kort voorafgaand aan het sluiten van de schenkingsovereenkomst, heeft aangegeven dat het allemaal niet meer tot haar doordringt (“Leg morgen maar uit van die Rolex. Drinkt niet meer door”) en dat zij moe is (“Of we doen dat morgen. Ogen vallen dicht”).
Aan het verzoek van A om de volgende dag verder te praten over het horloge heeft eiser echter kennelijk gehoor gegeven: de schenkingsovereenkomst is immers pas twee dagen later tot stand gekomen, op 3 oktober 2020.
Dat op dat moment sprake was van een abnormale geestestoestand van A en dat eiser daarvan misbruik heeft gemaakt, is door gedaagde onvoldoende concreet toegelicht.
Hierbij weegt de rechtbank ook mee dat gedaagde niet hebben toegelicht welke invloed de medicatie en/of pijnbestrijding op de oordeelsvorming van A hebben gehad en dat gedaagde ook zelf onderkennen dat A over het algemeen heel goed wist wat zij deed.
Omdat gedaagde onvoldoende concrete stellingen hebben ingenomen die kunnen leiden tot het oordeel dat sprake is van een misbruik van omstandigheden, wordt aan bewijslevering niet toegekomen.
Artikel 7:176 BW vindt daarom geen toepassing.
De vordering zal worden afgewezen.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.