Het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch heeft onlangs uitspraak gedaan over de vraag of bij een verklaring voor recht sprake is van een processueel ondeelbare rechtsverhouding.
Geïntimeerde heeft aangevoerd dat de vereffenaar ten onrechte niet door appellant in hoger beroep is gedagvaard of is opgeroepen.
Hij voert aan dat de (primaire) vorderingen van geïntimeerde in eerste aanleg zijn gericht op buitengerechtelijke respectievelijk gerechtelijke vernietiging van diverse rechtshandelingen tussen moeder en appellant.
Omdat er sprake is van een processueel ondeelbare rechtsverhouding, moeten alle bij de rechtsverhouding betrokken partijen in de procedure worden betrokken, ook in hoger beroep.
Appellant meent dat de vorderingen van geïntimeerde geen betrekking hebben op een processueel ondeelbare rechtsverhouding.
Erfrecht. Procesrecht. Vereffening. Buitengerechtelijke vernietiging door de vereffenaar. Verklaring voor recht. Processueel ondeelbare rechtsverhouding?
De rechter oordeelt als volgt.
Het hof komt tot het oordeel dat de vereffenaar in het geding moet worden opgeroepen om zich uit te laten over de geschilpunten in hoger beroep.
Hoe het hof tot dit oordeel komt zal het hierna uitleggen.
De buitengerechtelijke vernietiging is een gerichte eenzijdige rechtshandeling.
Als zij wordt uitgesproken door een derde, dan moet zij tot alle partijen zijn gericht (artikel 3:50 lid 1 BW). Artikel 3:51 lid 2 BW bepaalt dat een rechtsvordering tot vernietiging van een rechtshandeling wordt ingesteld tegen hen die partij bij de rechtshandeling zijn.
De rechter die – naar aanleiding van een daarop gericht verweer dan wel ambtshalve – vaststelt dat niet alle partijen bij de te vernietigen rechtshandeling in het geding zijn betrokken, dient gelegenheid te geven om de niet opgeroepen partij alsnog in het geding te betrekken door oproeping op de voet van artikel 118 Rv binnen een daartoe door de rechter te stellen termijn.
Dit geldt zowel in eerste aanleg als na aanwending van een rechtsmiddel (vgl. HR 10 maart 2017, HR:2017:411, en HR 5 februari 2021, HR:2021:177).
Artikel 3:51 lid 2 BW geeft niet aan of deze regel ook geldt voor een vordering strekkende tot het verkrijgen van een verklaring voor recht dat een rechtshandeling vernietigd is.
Uit voornoemde rechtspraak leidt het hof echter af dat ook dan alle partijen in rechte moeten worden betrokken, omdat een rechterlijke beslissing over een processueel ondeelbare rechtsverhouding – waar hier sprake van is – steeds jegens alle bij die rechtsverhouding betrokken partijen gezag van gewijsde heeft, ongeacht door wie en tegen wie de vordering is ingesteld en ongeacht wie tegen de vordering verweer heeft gevoerd.
Het is rechtens noodzakelijk dat een beslissing daarover in dezelfde zin luidt ten aanzien van alle bij die rechtsverhouding betrokkenen.
Dit betekent dat in dit hoger beroep alle bij de hiervoor bedoelde rechtsverhouding betrokken partijen de mogelijkheid moeten krijgen om hun standpunt kenbaar te maken.
Het hof zal [appellant] daarom in de gelegenheid stellen om de vereffenaar alsnog in de procedure te betrekken door oproeping op de voet van artikel 118 Rv.
Indien appellant geen gebruik maakt van de gelegenheid om de vereffenaar op de voet van artikel 118 Rv in het geding te betrekken, dan zal hij niet-ontvankelijk worden verklaard in zijn hoger beroep.
Mocht de vereffenaar, na deugdelijk te zijn opgeroepen, er voor kiezen in de procedure te verschijnen, dan zal hij in de gelegenheid worden gesteld om bij memorie zijn standpunt kenbaar te maken.
Indien de vereffenaar van die mogelijkheid gebruik maakt, zullen appellant en geïntimeerde daar gelijktijdig bij antwoordmemorie op kunnen reageren.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.