De Rechtbank Den Haag heeft op 14 oktober 2020 uitspraak gedaan over de vraag of de vordering uit de legitieme was verjaard of het recht daartoe was verwerkt.

Het meest verstrekkende verweer van gedaagden is dat sprake is van rechtsverwerking.

Gedaagden stellen zich op het standpunt dat eiser zijn rechten een vordering tot betaling van de legitieme porties in de nalatenschappen van moeder en vader in te stellen heeft verwerkt, omdat eiser jarenlang geen juridische procedure is gestart.

Nadat Y  eiser op 18 juli 2007 heeft geschreven dat volgens de testamenten sprake is van schenkingen waardoor de feitelijke verkrijging van eiser nihil is en hem heeft gevraagd om bewijsstukken waaruit blijkt dat geen sprake is van schenkingen, had eiser volgens gedaagden actie moeten ondernemen.

Pas nadat notaris Kuiper eiser in november 2017 de concept vermogensopstelling en verdelingsakte heeft toegezonden, heeft eiser op 13 november 2017 laten weten dat hij het niet eens was met verrekening van de schenkingen met zijn legitieme porties.

Gedaagden betogen dat eiser in 2007 met de gevraagde bewijsstukken had kunnen komen, omdat eiser de boekhouding van de bedrijven deed en de schenkingen zien op de bedrijven.

Nu eiser dit heeft nagelaten en door het verstrijken van zo veel tijd, is ieders bewijspositie onredelijk bemoeilijkt.

Het was volgens gedaagden aan eiser om in actie te komen, toen hij wist dat de andere erfgenamen van gedachten waren veranderd over de verrekening van de schenkingen met de legitieme porties.

De bijzondere omstandigheden die een beroep op rechtsverwerking rechtvaardigen, zijn volgens gedaagden gelegen in het feit dat gedaagden in eerste instantie wel bereid waren om in afwijking van de testamenten de legitieme porties aan eiser te betalen, maar dat hij dat vervolgens niet afdwong.

Verder heeft de notaris alle correspondentie aan eiser gestuurd. Ook van Y heeft eiser alle beschikbare stukken ontvangen. Eiser had toen hij die stukken kreeg, kunnen vragen om onderliggende stukken maar heeft dat niet gedaan, aldus  de advocaat van gedaagden.

Eiser betwist dat sprake is van bijzondere omstandigheden die een beroep op rechtsverwerking rechtvaardigen.

Eiser betoogt dat hem lange tijd niet duidelijk was dat gedaagden terugkwamen op hun eerdere beslissing dat zij de testamenten niet uit zouden voeren en stelt dat hij dat pas in 2016 hoorde.

Bovendien is sprake van een verdeling en is het aan alle deelgenoten om mee te werken, dus ook aan gedaagden.

Gedaagden hebben al die tijd evenmin iets gedaan, zodat het beroep op rechtsverwerking net zo goed andersom zou kunnen gelden, aldus de advocaat van eiser.

Erfrecht. Legitieme. Inroepen van de legitieme. Vordering uit legitieme. Rechtsverwerking? Verjaring?

De rechter oordeelt als volgt.

Rechtsverwerking

De rechtbank stelt voorop dat enkel tijdsverloop of enkel stilzitten onvoldoende is om te kunnen aannemen dat eiser zijn vorderingsrechten heeft verwerkt.

Vereist is de aanwezigheid van bijzondere omstandigheden als gevolg waarvan hetzij bij de wederpartij het gerechtvaardigd vertrouwen is gewekt dat eiser zijn aanspraak niet (meer) geldend zal maken, hetzij de wederpartij in zijn positie onredelijk zou worden benadeeld in geval eiser zijn aanspraak alsnog geldend zou maken.

Naar het oordeel van de rechtbank is in dit geval niet gebleken van zodanig bijzondere omstandigheden dat bij gedaagden het gerechtvaardigd vertrouwen is gewekt dat eiser zijn rechten niet meer geldend zou maken.

In dit verband geldt dat het beroep van gedaagden op rechtsverwerking met name is gegrond op het lange stilzitten en stilzwijgen van eiser, en niet op enig actief handelen van zijn kant.

Uit de omstandigheid dat gedaagden al die jaren niet zijn overgegaan tot verdeling van de nalatenschap, leidt de rechtbank bovendien af dat zij er juist niet op vertrouwden dat eiser zijn rechten niet meer geldend zou maken.

Verder acht de rechtbank het verwijt dat gedaagden eiser maken – dat hij jarenlang geen juridische procedure is gestart – onbegrijpelijk met het oog op hun stelling dat de executele ten tijde van het uitbrengen van de dagvaarding in onderhavige zaak nog steeds niet was geëindigd, zodat eiser niet eens bevoegd was een juridische procedure te starten en volgens hen daarom niet-ontvankelijk zou moeten worden verklaard – de juistheid van dit standpunt in het midden latend.

Van een geslaagd beroep op rechtsverwerking is, gelet op het voorgaande, naar het oordeel van de rechtbank in ieder geval geen sprake

Verjaring

Gedaagde stellen dat de vorderingen van eiser zijn verjaard.

Ter zitting hebben gedaagden hun beroep op verjaring als volgt toegelicht.

Op 11 december 2003 was er overeenstemming tussen de deelgenoten over de uitbetaling van de legitieme porties aan eiser, zonder dat rekening werd gehouden met aftrek van de in de testamenten genoemde schenkingen.

Op basis van die overeenstemming was er een overeenkomst tot stand gekomen.

Deze overeenkomst is uiteindelijk niet uitgevoerd en op grond van het bepaalde in artikel 3:307 BW is de vordering van eiser daarom verjaard, aldus gedaagden.

Eiser heeft ter zitting toegelicht dat hem niet duidelijk was dat het beroep op verjaring op de verklaring van 11 december 2003 ziet.

Gedaagden zijn zelf op die verklaring teruggekomen, zodat de uitvoering daarvan volgens eiser niet verjaard kan zijn.

Eiser betwist dat er een verjaringstermijn van vijf jaar staat op het opeisen van de legitieme portie.

De rechtbank is van oordeel dat wat gedaagden aanvoeren, niet kan leiden tot de conclusie dat de legitimaire vorderingen van eiser zijn verjaard.

Indien al sprake was van een op 11 december 2003 gesloten overeenkomst, zijn gedaagden daar zelf op teruggekomen.

Bovendien ligt de nakoming van die overeenkomst niet ten grondslag aan de vorderingen van eiser.

Eiser vordert immers verdeling van de nalatenschappen en niet de nakoming van een overeenkomst.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat legitieme over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat legitieme op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de berekening van de legitieme, bezoek dan onze website over de legitieme. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.