Het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch heeft onlangs uitspraak gedaan over rechtsmacht en toepasselijk recht bij een verzoek van ouders om een nalatenschap namens een minderjarige mogen te verwerpen.
In de onderhavige appelprocedure verzoeken de ouders de bestreden beschikking te vernietigen en alsnog te bepalen dat er toestemming wordt verleend voor het verwerpen van de nalatenschap van erflaatster namens de minderjarige.
Erfrecht. IPR. Verzoek van ouders om nalatenschap namens minderjarige te mogen verwerpen. Uitoefening van ouderlijke verantwoordelijkheid. Rechtsmacht. Toepasselijk recht.
De rechter oordeelt als volgt.
Om te beginnen stelt het hof vast dat de onderhavige zaak een internationaal karakter heeft, omdat de nalatenschap van erflaatster in Bulgarije is opengevallen en de minderjarige als wettelijke erfgenaam zijn gewone verblijfplaats in Nederland heeft.
Daarmee rijst de vraag of de Nederlandse rechter internationale bevoegdheid toekomt – oftewel rechtsmacht heeft – om van het onderhavige machtigingsverzoek kennis te nemen.
Rechtsmacht van de Nederlandse rechter
Het verzoek tot machtiging voor het verwerpen van een nalatenschap namens een minderjarige moet niet worden aangemerkt als een maatregel inzake erfopvolging, maar als een maatregel betreffende de uitoefening van de ouderlijke verantwoordelijkheid (zie HvJ EU 6 oktober 2015, EU:C:2015:653 en HvJ EU 19 april 2018, EU:C:2018:265).
Omdat de minderjarige zijn gewone verblijfplaats in Nederland heeft, is de Nederlandse rechter op grond van artikel 7 van de EU-verordening Brussel II-ter bevoegd om van het machtigingsverzoek van de ouders kennis te nemen en daarop te beslissen.
Toepasselijk recht
Uit de bestreden beschikking volgt niet volgens welk rechtsstelsel de kantonrechter het machtigingsverzoek heeft beoordeeld.
Om die reden zal het hof in hoger beroep alsnog het toepasselijke recht vaststellen.
Het hof overweegt daarover als volgt.
Op grond van artikel 15 lid 1 van het Haags Kinderbeschermingsverdrag 1996 geldt dat het onderhavige verzoek van de ouders beoordeeld dient te worden volgens de regels van ouderlijke verantwoordelijkheid van het Nederlandse recht, als het recht van de staat van de aangezochte rechter die bevoegd is om van de zaak kennis te nemen (lex fori).
Naar Nederlands recht geldt dat de wettelijke vertegenwoordiger van een erfgenaam voor de verwerping van een nalatenschap een machtiging van de kantonrechter behoeft; zie artikel 4:193 BW.
De hier bedoelde bescherming van de minderjarige is weliswaar opgenomen in Boek 4 BW, handelend over de erfopvolging, maar dient in internationaal privaatrechtelijke zin gekwalificeerd te worden als een kwestie van ouderlijke verantwoordelijkheid.
Dit betekent dat de door artikel 4:193 BW beoogde bescherming van de minderjarige niet is beperkt tot de gevallen waarin Nederlands erfrecht de erfopvolging beheerst.
Omdat erflaatster woonachtig was in Bulgarije, is op grond van de Europese Erfrechtverordening Bulgaars recht van toepassing op de nalatenschap van erflaatster.
De vraag is of de minderjarige op grond van de Bulgaarse Erfwet door de verwerping van appellante door plaatsvervulling erfgenaam is geworden.
Artikel 53 van de Erfwet bepaalt dat geen plaatsvervulling optreedt als de wettelijke erfgenaam uit een bepaalde groep de nalatenschap verwerpt en dat in dat geval diens aandeel aanwast bij de overige wettelijke erfgenamen uit die groep.
Dat zou betekenen dat de minderjarige geen erfgenaam is geworden in de nalatenschap van erflaatster, aldus ook het door verzoekers na de mondelinge behandeling overgelegde advies.
Voor het geval de minderjarige wel erfgenaam in de nalatenschap van erflaatster zou zijn, kan hij op grond van artikel 61 lid 2 van de Erfwet alleen onder het voorrecht van boedelbeschrijving aanvaarden.
Op grond van het voorgaande zal het hof het machtigingsverzoek van de ouders om de nalatenschap van erflaatster te verwerpen afwijzen.
De reden hiervoor is dat de minderjarige geen belang heeft bij toewijzing nu hij hoogstwaarschijnlijk geen erfgenaam is in de nalatenschap van erflaatster.
Blijkens de informatie als opgenomen in het Europees Justitieportaal aangaande Bulgaars Erfrecht, onder verantwoordelijkheid van de Bulgaarse autoriteiten, moet men daarnaast om erfgenaam te worden onder Bulgaars erfrecht de nalatenschap aanvaarden dan wel handelingen verrichten waaruit het voornemen van aanvaarding blijkt.
Door stilzitten wordt men derhalve geen erfgenaam.
Indien hij wel erfgenaam zou zijn althans op enig moment door de Bulgaarse rechter zou worden benaderd om zich daarover uit te spreken, kan – gedurende zijn minderjarigheid – de nalatenschap alleen aanvaard worden onder het voorrecht van een boedelbeschrijving.
In die zin wordt de minderjarige beschermd tegen mogelijke aansprakelijkheid voor schulden in de nalatenschap van erflaatster.
Na het bereiken van zijn meerderjarigheid kan de thans minderjarige op een verzoek van de Bulgaarse rechter als hiervoor bedoeld alsnog reageren met een verwerping.
Ten slotte heeft het hof ook geen overzicht ontvangen van de bezittingen en schulden van erflaatster per datum overlijden zodat niet beoordeeld kan worden of verwerping van die nalatenschap financieel überhaupt in het belang is van de minderjarige.
Dat verzoekers dat vermoeden is, hoe begrijpelijk dat vermoeden mogelijk ook is, op zichzelf onvoldoende.
Het hof zal de bestreden beschikking vernietigen omdat de beoordeling van het hof leidt tot afwijzing van het verzoek van de ouders.
De beoordeling door de kantonrechter in een vergelijkbare zaak van een neef van de minderjarige en de daarin vervolgens gegeven beslissing leidt gezien het voorgaande niet tot een ander oordeel.
Het hof is aan die uitspraak ook niet gebonden.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.