De Rechtbank Den Haag heeft op 8 juni 2022 uitspraak gedaan over de vraag of rekening en verantwoording diende te worden afgelegd door de erfgenamen, tevens zijnde vereffenaars.
Gedaagden en eiser zijn de kinderen van de heer A (vader), overleden op 27 december 2002 (hierna: erflater) en mevrouw B (moeder), overleden op 12 september 2017 (hierna: erflaatster).
Na het overlijden van erflater is op 24 januari 2003 een verklaring van erfrecht opgesteld waaruit blijkt dat erflater ten tijde van het overlijden in algehele gemeenschap van goederen gehuwd was met erflaatster, dat uit dit huwelijk drie kinderen zijn geboren (gedaagden en eiser) en dat erflater is overleden zonder bij uiterste wil over zijn nalatenschap te hebben beschikt.
Erflaatster en de drie kinderen waren zijn enige erfgenamen en waren ieder voor een gelijk deel gerechtigd tot de nalatenschap.
Alle erfgenamen hebben de nalatenschap zuiver aanvaard.
Na het overlijden van erflaatster is op 30 januari 2018 een verklaring van erfrecht opgesteld waaruit blijkt dat erflaatster ten tijde van het overlijden ongehuwd was en dat zij niet bij testament over haar nalatenschap heeft beschikt.
Gedaagden en eiser zijn de enige erfgenamen en zijn ieder voor een gelijk deel gerechtigd tot de nalatenschap.
Zij hebben de nalatenschap beneficiair aanvaard en zij zijn samen, ieder in de hoedanigheid van vereffenaar, gehouden de nalatenschap te vereffenen.
Erfrecht. Verdeling van nalatenschap. Beneficiaire aanvaarding. Wantrouwen tussen de erfgenamen tevens vereffenaars. Boedelbeschrijving. Afleggen van rekening en verantwoording?
De rechter oordeelt als volgt.
Van belang is dat gedaagden en eiser de nalatenschap van hun moeder beneficiair hebben aanvaard.
Vanwege de beneficiaire aanvaarding dient de nalatenschap van erflaatster overeenkomstig de wettelijke voorschriften van afdeling 3, titel 6 Boek 4 BW (‘vereffening van de nalatenschap’) te worden afgewikkeld.
Gedaagden en eiser zijn, als de drie erfgenamen, gezamenlijk belast met het beheer over en de vereffening van de nalatenschap.
Een vereffenaar heeft tot taak de nalatenschap als een goed vereffenaar te beheren en te vereffenen (artikel 4:211 lid 1 BW).
In geval van beneficiaire aanvaarding zijn de erfgenamen zelf vereffenaar, behalve wanneer de rechtbank een vereffenaar benoemt.
Dit laatste is hier niet gebeurd.
Het gaat dus om de zogeheten ‘lichte vereffening’.
De kern van een lichte vereffening betreft het opmaken van de boedelbeschrijving (artikel 4:211 lid 3 BW), het per brief oproepen van de bekende schuldeisers tot indiening van hun vorderingen (artikel 4:214 lid 1 en lid 2 BW), het te gelde maken van goederen van de nalatenschap voor zover dit voor de voldoening van de schulden van de nalatenschap nodig is (artikel 4:215 lid 1 BW) en het voldoen van de vorderingen (artikel 4:220 BW).
Wanneer blijkt dat de schulden groter zijn dan de baten, dient de vereffenaar de kantonrechter hiervan ten spoedigste op de hoogte te brengen zodat de kantonrechter eventueel een vereffenaar kan benoemen (artikel 4:199 lid 2 BW).
Daarvan lijkt in deze zaak geen sprake.
Partijen zijn het erover eens dat gedaagden en eiser ieder voor 1/3e deel gerechtigd zijn tot de nalatenschap van hun moeder.
Het lukt hen echter niet om overeenstemming te bereiken over de verdeling van de nalatenschap.
In de kern komt het geschil tussen partijen erop neer dat eiser meent dat hij over onvoldoende informatie beschikt om zich een beeld te vormen van de samenstelling en de omvang van de nalatenschap van zijn moeder.
Opmaken van boedelbeschrijving
Eiser stelt dat er nog altijd geen boedelbeschrijving is opgemaakt.
Hij wil dat gedaagden worden veroordeeld om dit binnen veertien dagen alsnog te doen.
Gedaagden betwisten dat zij jegens eiser gehouden zijn tot het opmaken van een boedelbeschrijving.
Dit is immers een taak die rust op gedaagden en eiser samen.
Verder hebben zij erop gewezen dat de bestanddelen van de nalatenschap van erflaatster bekend zijn en dat dit overzicht – dat ook bij eiser bekend is – op zichzelf al een boedelbeschrijving vormt.
Ter zitting is gebleken dat er onduidelijkheid bestaat over andere panden die mogelijk tot de nalatenschap van erflaatster behoren.
Dit is ook de reden dat eiser de aangifte erfbelasting niet wilde ondertekenen.
In dit verband is het van belang dat partijen het erover eens zijn dat het de bovenwoning was waar erflaatster tot haar overlijden heeft gewoond en dat zich onder dit pand een bedrijfspand bevond met nummer 76.
Uit de overgelegde kadastrale gegevens blijkt echter dat deze wordt aangeduid als bedrijfspand en dat de zeevisgroothandel hiervan de eigenaar is.
Bij de omschrijving wordt juist de aanduiding “WONEN (APPARTEMENT)” vermeld en worden de ouders van partijen als gerechtigden vermeld.
Ter zitting heeft de rechtbank dit aan partijen voorgelegd.
Gedaagden hebben vervolgens te kennen gegeven dat er waarschijnlijk een fout in het kadaster is geslopen bij de kadastrale splitsing van beide panden.
Gedaagde heeft in dit verband toegelicht dat het doel van de kadastrale splitsing was om de woning van de ouders buiten de vennootschap te plaatsen.
Gezien de toelichting van gedaagden en de erkenning van eiser dat de bovenwoning hun ouders betrof, acht de rechtbank het aannemelijk dat in het kadaster een verwisseling van de panden heeft plaatsgevonden en dat alleen de woning op nummer 74 tot de nalatenschap behoort.
Hiermee staat vast welke vermogensbestanddelen tot de nalatenschap van erflaatster behoren en kan de door gedaagden opgestelde lijst van activa en passiva worden gezien als onderhandse boedelbeschrijving.
Dat eiser nog diverse vragen heeft over de waarde van deze vermogensbestanddelen kan vervolgens in het kader van de verdeling hiervan aan de orde komen.
Nog daargelaten dat gedaagden en eiser samen gehouden zijn om een boedelbeschrijving op te maken heeft eiser, gezien het voorgaande ook geen belang meer bij het opmaken van een boedelbeschrijving.
Deze vordering zal daarom worden afgewezen.
Afleggen van rekening en verantwoording?
Eiser heeft zich op het standpunt gesteld dat gedaagden rekening en verantwoording aan hem moeten afleggen over het door hen gevoerde beheer van de nalatenschap van hun moeder vanaf haar overlijdensdatum tot heden.
Eiser stelt dat hij veel vragen heeft over de nalatenschap waarop hij nog geen antwoord heeft gekregen.
Gedaagden betwisten dat zij rekening en verantwoording moeten afleggen aan eiser.
Door de beneficiaire aanvaarding van de nalatenschap zijn partijen immers samen vereffenaar.
Daarbij menen zij met de door hen overgelegde informatie in de processtukken en de ter zitting gegeven toelichting voldoende rekening en verantwoording aan eiser te hebben afgelegd.
Hierbij achten gedaagden het van belang dat er sprake is van een familierelatie tussen partijen, zodat aan de wijze van het afleggen van rekening en verantwoording geen hoge eisen kunnen worden gesteld.
De rechtbank is van oordeel dat eiser in het licht van deze betwisting nader had moeten toelichten waarom gedaagden jegens hem gehouden zijn rekening en verantwoording af te leggen over het gevoerde beheer.
Dit heeft hij onvoldoende gedaan.
Daar komt bij dat gedaagden een volmacht aan eiser hebben verstrekt waarmee hij zelf informatie kan inwinnen bij de ING Bank, Q en de belastingdienst.
Hij kan daarmee op de hoogte zijn van alle in- en uitgaande bedragen vanaf de datum van het overlijden van zijn moeder.
Gelet op het voorgaande zal de vordering van eiser om gedaagden te veroordelen tot het afleggen van rekening en verantwoording worden afgewezen.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.