De Rechtbank Gelderland heeft onlangs uitspraak gedaan over de vraag of er een verplichting bestond tot het afleggen van rekening en verantwoording over gevoerd financiële beheer.
Vader en moeder hebben gedaagde met ingang van 1 april 2014 een bankvolmacht gegeven.
Eiser stelt dat gedaagde ten onrechte geen rekening en verantwoording heeft afgelegd aan hem en [gedaagde 2 voor het financiële beheer dat zij op grond van deze volmacht heeft gevoerd over de jaren 2014 en 2015.
Gedaagde betwist dat zij gehouden is om rekening en verantwoording af te leggen.
Ook betwist zij dat zij de bankrekening van de moeder voor haarzelf heeft gebruikt.
Erfrecht. Verplichting tot het afleggen van rekening en verantwoording. Financieel beheer. Is er sprake van zaakwaarneming? Volmacht. Misbruik van omstandigheden? Toetsing.
De rechter oordeelt als volgt.
Het afleggen van rekening en verantwoording is verplicht ingeval dit volgt uit de wet, een rechtshandeling of het ongeschreven recht.
Eiser stelt primair dat gedaagde bij het voeren van het financiële beheer van het vermogen van de moeder heeft gehandeld als zaakwaarnemer en daarom op grond van de wet gehouden is rekening en verantwoording af te leggen.
De rechtbank volgt eiser hierin niet.
Het klopt dat voor een zaakwaarnemer een wettelijke verplichting bestaat om verantwoording af te leggen voor zijn handelen, maar gedaagde heeft bij het voeren van het financiële beheer van de moeder niet gehandeld als zaakwaarnemer.
Van zaakwaarneming is, kort gezegd, sprake wanneer iemand de belangen van een ander behartigt zonder dat daartoe op grond van de wet of een rechtshandeling een bevoegdheid bestaat.
Tussen partijen is niet in geschil dat de moeder aan gedaagde een volmacht had verleend om haar bankzaken te regelen.
Gedaagde was dus op grond van een rechtshandeling (het verlenen van de volmacht door de moeder) bevoegd het financiële beheer van de moeder te voeren.
Dat staat aan zaakwaarneming in de weg.
Voor een gevolmachtigde (zoals gedaagde) bestaat geen wettelijke verplichting om rekening en verantwoording af te leggen.
Evenmin is gesteld – en dit is ook niet gebleken – dat in de volmacht een verplichting is opgenomen tot het afleggen van rekening en verantwoording.
Zodoende is gedaagde hiertoe ook niet op grond van een rechtshandeling gehouden.
Eiser heeft verder aangevoerd dat de moeder mentale problemen had.
Zij is heel haar leven depressief geweest en ging vanaf 2016 volgens hem verder achteruit.
Zij ontving ambulante behandeling voor een depressieve stoornis en volgens eiser woonde zij vanaf 2016 tot haar overlijden op gesloten afdelingen van diverse verzorgingstehuizen.
Eiser betwist daarom dat de moeder tot haar overlijden handelingsbekwaam is gebleven.
Gedaagde heeft deze stellingen betwist.
Het is de rechtbank niet volledig duidelijk wat de strekking is van deze stellingen.
Klaarblijkelijk is hij van mening dat gedaagde mogelijk gebruik heeft gemaakt van de geestelijke toestand van de moeder.
Voor zover eiser hiermee heeft willen betogen dat gedaagde, gelet op deze omstandigheden, op grond van het ongeschreven recht gehouden is om rekening en verantwoording af te leggen, slaagt dit betoog niet.
Een van de omstandigheden die een rol spelen bij de vraag of er een verplichting op grond van het ongeschreven recht bestaat om rekening en verantwoording af te leggen, is de mate waarin de rechthebbende in staat is geweest de handelingen van degene die het beheer voerde te overzien en voor zijn belangen op te komen.
Dat de moeder al in 2014 en 20157 niet meer in staat was het handelen van gedaagde te overzien en voor haar belangen op te komen, heeft eiser echter onvoldoende onderbouwd.
Uit zijn stellingen kan niet afgeleid worden hoe de geestelijke gezondheid van de moeder in 2014 en 2015 was.
Daar komt bij dat gedaagde onweersproken heeft aangevoerd dat de moeder nog in 2020 een euthanasietraject heeft doorlopen en dat in dat kader twee artsen hebben vastgesteld dat de moeder de keuze voor euthanasie weloverwogen heeft gemaakt.
Dat duidt niet direct op geestelijke tekortkomingen.
Gelet op het voorgaande heeft eiser te weinig concrete feiten en omstandigheden aangevoerd waaruit afgeleid kan worden dat de moeder in 2014 en 2015 niet in staat was het handelen van gedaagde te overzien en voor haar belangen op te komen.
Tot slot heeft eiser tijdens de mondelinge behandeling in algemene bewoordingen aangevoerd dat zijn vordering tevens is gebaseerd op een onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW) en misbruik van omstandigheden (artikel 3:44 lid 4 BW).
Eiser heeft echter nagelaten te onderbouwen op welke grond het niet overleggen van de bankafschriften en het niet afleggen van rekening en verantwoording door gedaagde onrechtmatig jegens hem is of op welke manier gedaagde in dat kader misbruik van omstandigheden heeft gemaakt.
Voor zover eiser het standpunt inneemt dat uit de bankafschriften vanaf 2016 volgt dat gedaagde onrechtmatig gelden heeft onttrokken aan de bankrekening van de moeder en/of hierbij misbruik van omstandigheden heeft gemaakt en dat gedaagde daarom eveneens rekening en verantwoording moet afleggen over 2014 en 2015, volgt de rechtbank hem hierin niet.
Hierna zal namelijk geoordeeld worden dat niet is komen vast te staan dat gedaagde gelden van de rekening van de moeder (zonder toestemming van de moeder) voor haarzelf heeft gebruikt.
Er zijn daarom geen concrete aanknopingspunten om aan te nemen dat gedaagde in 2014 en 2015 onrechtmatig gelden heeft onttrokken aan de rekening van de moeder ten behoeve van haarzelf.
Zonder dergelijke concrete aanknopingspunten is de vordering om de bankafschriften over 2014 en 2015 over te leggen en daarover rekening en verantwoording af te leggen een fishing expedition.
Al het voorgaande leidt ertoe dat deze vordering van eiser afgewezen zal worden
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.