Bedrijfsopvolging

Regelmatig komen er bij de advocaten erfrecht vragen binnen met betrekking tot een (deel van een) onderneming die tot een nalatenschap behoort. Problemen kunnen zich voordoen als er meerdere erfgenamen zijn, er voor het overige weinig in de nalatenschap zit en één van de erfgenamen het bedrijf wil voortzetten.

Hoe kan de bedrijfsopvolging worden geregeld?

In de wet is geregeld dat goederen die dienstbaar waren aan een door erflater uitgeoefend bedrijf, verplicht moeten worden overgedragen aan het kind dat het bedrijf voortzet. De overdracht is verplicht tegen een redelijke prijs onder bepaalde voorwaarden. Er moet sprake zijn van een zwaarwegend belang van degene die het bedrijf wil voortzetten en het gevolg mag niet zijn dat de belangen van de andere erfgenamen ernstig worden geschaad.

Wanneer de erfgenamen het onderling niet eens worden moet een verzoek inzake bedrijfsovername binnen een jaar na overlijden van erflater aan de kantonrechter worden voorgelegd. Deze regeling is alleen van toepassing als erflater een echtgenoot en één of meer kinderen achterlaat en de zogenaamde “wettelijke verdeling” van toepassing is.

Wat nu als er geen sprake is van wettelijke verdeling?

Wanneer er geen overeenstemming is over de verdeling van de nalatenschap kan de rechter op grond van art. 3:185 BW de goederen die dienstbaar waren aan de onderneming toedelen aan degene die de onderneming wil voortzetten. Het criterium is redelijkheid en billijkheid en de consequenties kunnen vergaand zijn. De rechter kan zelfs bepalen dat dat degene die voortzet het bedrijf toegedeeld krijgt ten een lagere waarde dan de waarde in het economisch verkeer. In het uiterste geval, zo heeft de Hoge Raad op 12 juli 2013 bepaald, kan de rechter zelfs instemmen met een verdeling die overbedeling tot gevolg heeft, zonder vergoeding van de overwaarde. Het spreekt voor zich dat sprake is geweest van een uitzonderingssituatie.

Betalen bij bedrijfsopvolging

Bij bedrijfsopvolging is er meestal sprake van overbedeling van één van de erfgenamen en een daarmee samenhangende schuld aan de overige erfgenamen. Het kan om grote bedragen gaan. Op grond van art. 4:5 BW kan de rechter vanwege gewichtige redenen bepalen dat deze schuld “eerst na verloop van tijd, hetzij ineens, hetzij in termijnen” betaald mag worden. Op grond van onvoorziene omstandigheden kan de betalingsregeling later ook nog worden gewijzigd.

Vaak is het zo dat degene die het bedrijf overneemt al langer in het bedrijf werkzaam was, soms tegen een niet marktconform loon. Wanneer daar achteraf alsnog een vergoeding voor wordt vastgesteld, de “som ineens”, kan dit de overname van het bedrijf vergemakkelijken. Let op: ook hier geldt een korte vervaltermijn!

Brenner Advocaten: gespecialiseerde advocaten erfrecht

Ons advocatenkantoor is gespecialiseerd in het erfrecht. Als u vragen heeft over de overname van een bedrijf in een erfenis of de waardering van dit bedrijf kunt u contact opnemen met onze erfrechtspecialisten: Maddie Wisman en Toon Kool. Wij werken nauw samen met accountants om een voor u zo voordelig mogelijk resultaat te behalen.